Форум » Говорим на Карачаево-Балкарском | Алан тилде сёлешебиз » Бу баруудан барса къарачай-малкър миллет джокъ болуб кетерми? » Ответить

Бу баруудан барса къарачай-малкър миллет джокъ болуб кетерми?

Миллетчи: Джамагъат,сизни оюмугъуз бу соруугъа къалай тюрлю сагъышларыгъыз барды?Бир кишинида терслегенлигим иш тюйюлдю.Чот бу болумда бек осалды,кеси арабызда ана тилибизде селешген аздан аз бола барады.Селешген къауумубузда тюзюн айтыргъа бек къарыусуз билебиз тилибизни.Джазгъан а хазна кишида этиб кюрешмейди,джазгъан этилседа бирда кеб халатлабыла джазабыз. Нек болады эке аланла былай?Эсми айырмайбыз,огъесе бу процесс биз сюйсек сюймесекда тохтаусуз боллукъ ишмиди? Бу баруудан барса бизни миллет джокъ болубму кетерик болур огъесе къалай тукъум боллукъ болур?

Ответов - 30

Abrek: Бу процесс бизден ЗАВИСЕТЬ( ) этеди. Мен кесим ана тилни аз изучать этгенме школда, аны бла таза тилде селешалмайма... Меничала уа ит аягъындан Адамны мыйысына гитчеликден бегитирге керекди, школ заманындан, ансы мени сени возрастынгда уже мне кажется поздно

Бёрюкъан: Сёз джокъ, Миллетчи! Тюз айтаса. Ол затны юсюнде анала бла атала терсдиле эм биринчи, мен ангылагъанга кёре. Кёбле балаларын не тюз халиге юретирге излемейдиле, не тилни юретирге кюрешмейдиле. Мен таныгъан адамла бардыла, джуртларында джашаб тургъанлай, тиллеринде сёлеше билмеген, къарачай халиден хапарлары болмагъан. Ала адам ичинде бир табсыз зат айтыб къойсала, аланы орунларына мен джунчуйма. Ол чот барды. Анга сёз джокъ. Бизни джашланы орамда бара тургъанлай, джолну ол джанында барсала да, эшитген этесе, кимни эсе да анасын айтыб баргъанындан. Ол да халисизликди. Къызланы чотлары да аламатдан узакъдады. Анга да сёзю болмаз кишини да. Бир заманда, Краснодарда окъугъан заманымда, кеслерин тюз джюрютмеген къарачай къызланы кереклилерин бек къаты бере туруучан эдим. Энди уа, къарайма да, бусагъатдагъы джаш адамла кеслери хайырланыргъа сюйген болмаса къарачай къызла бла, къызланы башларына акъыл сингдирир умутлары болмагъаннга ушайдыла, не къоркъутхан бла, не да башха тюрлю. Тамбласында уа, "Юйге элтир зат табалмайма", - деб айланырла. "Да, юйюнг къурумазлыкъ, кесинг тюлмю эдинг биргенге институтда окъугъан ариу къызчыкъны алдагъан? Табхан ариуунгу айтыб алдамай, сакъласанг а сыйын" - десенг а, ол этген ишин бир уллу эркишиликге санаб, бёгеклиги башына уруб: "Да бермеге эди!" - дер. Бир-бирибизни сыйыбызны кёре билмесек, сакъларгъа юренмесек, бир-бирибизге болушургъа излемесек, миллетлигибиз къурууркъду, мен ангылагъаннга кёре. Тюзю, джашауумда миллет ючюн кёб кюрешгенме. Ол себебден кесиме бютеу болгъанны да джау да этгенме. Меннге: "Сеннге къарачайлыла не этгендиле, аманлыкъ болмаса?" - деселе, "Аманлыкъ этгенле - къарачайлыла тюлдюле, ала бизни ичибизде итледиле, аллайсыз да болмайды", - дерге ёч болуучанма аллай соруугъа. Мен ангылагъаннга кёре, миллетин сюймеген, кесини атасын, анасын, къарт аталары бла къарт аналарын, бютеу ата-бабаларын сюймегеннге санайма. Кесини тамырларында джюрюген къанын къотарыргъа излегеннге ушатама аллай адамланы. Дагъыда, мен ангылагъаннга кёре, бу Интернет хадауусну хатасы да кёб болгъанлыкъгъа, хайыры да барды. Не ючюн десенг, "Эльбрусоидге" хаман джаш адамла - сохтала, студентле джазгъанлай турадыла, орус бла къарачайны къыйышдыра. Къурудан эсе ол да игиди. Ол форум, сёз ючюн, джангыз флуд болмаса, башха затха къарыусуз болгъанына сёз да джокъду, алай тышында айланнган къарачай-малкъар джаш адамлагъа тилин унутмазгъа ол да бир себебди. Бу форумда да, Абрекни форумунда, биз къарыуубузгъа кёре кюрешебиз миллетни тарихин орнуна къайтарыргъа. Ол бизге къаршчы кюрешгенлеге тыйыншлы джууаб беребиз деб кёлюме келеди.

Миллетчи: Сау бол алан эринмейин толу джууаб берирге кюрешгенинг ючюн.Мадар болса Абрекнида болушлугъу бла бу проблемагъа эс белюрге кюреширге чакъырама. Мен сез ючюн кесим джашагъан джерде къарачай-малкъар адам джокъду.Ол себебден артыкъда бек ана тилибизде бир джукъ окъургъа,эштирге хаман излегенлей турама.


Миллетчи: Къысхасы джамагъат джазыгъыз кеси оюмугъузну.Келтигиз кеси арабызда бу темада къолубуздан келгенине кере таза ана тилибизде ушакъ этейик

tinibek: Аты карачай малкар болуб джазылган сайытланы айлана барсанг тау тилде джазылган джук да кёрмейсе. Айлана келиб кыйырда бир джерледе тау тилде джазылган бир затджыкла кёрсек куанч тыбырлы болуб ма муну биз окуйук деб джазгандыла дегенча болабыз. Биз тюркде джашаган карачайлыла тас бола турган тау тилни тазаларга ата джуртубуздагы карнашларыбыздан егечлерибизден юренирбиз деб турганлай, аланы кадалып орус тилде джазганларын кёрсек бир бек кыйналабыз. Хаманда айтыб кюрешебиз тав тилде джаза турсагыз бизде кереклибизни таба турлук едик деб ,- бизни киши да сан етмейди.Кыйналабыз,-кыйналганыбыз олду- бизни сабийлерибиз да тюрк тилге кёчюб бошагандыла. Кеслерин есгериб тау тилде окурга излеселе карачай сайытлада орус тилде джазылганладан сора джук да табмайдыла. Атаджурт да джашаганла орус тилге ёджюгюп тюрк де джашаганла тюрк тилге ёджюгюб анатил тас болуб барады. Бизни джаш каум была атаджурт да джашаган джаш каум бир джерде тубешселе кайсы тилни сёлеширикдиле... ?

HAS: Балалары болгъан, ана тилде сёлешигиз сабийлеге, юйде- эшикде болсун кишиденда уялмагъыз! Тышында джашагъанлагъа айтама. Мен кёб адамны билеме сабийлерине орусча сёлешгенлени......кесибизни тилде сёлеш десенг: орусча юренгени иги тюлмюдю сора? деб алай айтадыла. Тюлдю! Орус тилни юренмейме десенгда юренниксе, неда бизни къолубуздады, хар адам кесини баласын къалай юретсе алай боллукъду.МЕН КЪРАЧАЙЛЫМА деген сёзню сабий ёхтем айтыргъа керекди,ма ол сагътда тас боллукъ тюлбюз!

Abrek: tinibek Ана тилге кёчюрюрге сайтны къыйынды менге алан, мен къуру кесим тутама, джанындан болушмакълыкъ джокъду... Орус тилде табханымада да аланланы юсюнден информация бек къууанама. Алай боса да бек тюзюн джазасыз, Миллетчи, Аллах разы болсун, адамлагъа айта турсанг, бир кюн бири тынгылар, экинчи кюн экинчиси... Къош да бара бара тюзеледи...

Миллетчи: Салам алейкум джамагъат!Билемисиз мени сартын бу проблема эм биринчи адамны кесини ангысы бла байламлыды.Адам кеси ангыларгъа керекди мен къайсы миллетденме?Мени Аллах бу миллетден болуб джаратхан эсе мен кесими бу миллетден санай эсем хар немда анга кере болсун деб. Бир къауумла сез ючюн мен школда ана тилими окъумагъанма аны ючюн билмейме дейдиле.Бу сылтау тюйюлдю.Билирге сюйген адам мадарын таба биледи.Мен кесим 15 джылыма дери Къазахстанда джашагъанма,ахыргъы 6 джылны Украинада джашайма,былайда менден сора къарачай адам джокъду. Мен КЪАРАЧАЙЛЫМА аны бла бек эхтемме сыйлы Аллахыма къурман болайым мени Къарачайлы этиб джаратханы ючюн.(Анам Малкъар джанынданды). Ол себебден джамагъат айтырым кесин Къарачайлыгъа санагъан ана тилинде селеширге керекди бир ишексиз.

Миллетчи: Дагъыда бир тилегим джамагъат,не кеси Кърымда джашагъан,неда бизден адам мында мында джашаб билген эринмегенлей менге хапар билдиригиз.

Миллетчи: Салам алейкум джамагъат!Бери киши кириб джууб иш джазармы билмейме.Алай а бу темены джаннгыдан чыгъарыргъа акъылыма келди не эседа...

Derya: Айтханыгъыз тюздю,тилин унуутхан заман бла ким болгъанын да унутады.Тауча сёлеширге уялгъанланы да кёргенме,орусча сёлешсе "крутой",тауча сёлешсе уа колхозник не да нарт деп.Орусча да ,башха тиллени да билирге керекти обязательно.Кеси ана тили анга чырмау тюйюлдю.Школла да ата-анала сабийлерин тауча дерслеге иймейдиле,незатха керекти ,артда орусча акцент бла сёлеширикти деп.Ана тилге сюймеклик хар кимни да юйюрюнде башланады,алай эте турсала уа къайдан билликтиле.Экинчиси школлада дерсни берип кетип къалмай,устаз заинтересовать этерге керекти,иги билгенлени поощрять.Мен да орусча сёзле къошмай жазалмайма)). Бир жууукъларымы жашы орусча болмаса сёлешмейди,мен хар бизге келгенинден къадалыем -тауча айт,сёлеш деп,бир бек къадалгъан болурма ансы ,энди мен юйде болмасам келеди)))

Abrek: Derya пишет: энди мен юйде болмасам келеди))) Кеси тилинде селеширге уялгъан адамгъа бек аман уятлы затды ол.

Огъары Учкулан : Derya джазады: Школла да ата-анала сабийлерин тауча дерслеге иймейдиле,незатха керекти ,артда орусча акцент бла сёлеширикти деп.Ана тилге сюймеклик хар кимни да юйюрюнде башланады,алай эте турсала уа къайдан билликтиле мен школгъа баргъан заманлада, юйню уланы, къызы, Ана тил дерслеге джюрюмесе ол омакъгъа, сыйлыгъы, санала эди... чынты ата бла ананы ултхуну берирге ачхалары бар эди... Ненча бир кере эшитген эдим, "да, неге керекди ол бизге... селеше, окъуй биледи, джетерикди".

Огъары Учкулан : p.s. мен англагъан бла тилни къуру школда окъутхан бла сакълайаллыкъ тюлбюз. Ансыз, ёзге уа, джукъгъа кетерек тюлсе, алай а, ёсген сабийле Ана тилни окъур ючюн, миллетге, радио, ТВ, кино керекди. "Масс-медиа" къарачай тилде.

HIGHLANDER: Derya джазады: Тауча сёлеширге уялгъанланы да кёргенме,орусча сёлешсе "крутой",тауча сёлешсе уа колхозник Тамам тюз айтдынг! Аллай адам да кёбдю...

Derya: Abrek къоркъгъан этеди,уроки балкарского языка берип тебрейме да))))))) Огъары Учкулан бусагъатта да бардыла ана тил дерсге бармагъанны омакъгъа санагъанла, сора къагъыт жазып ол дерсге бармайбыз дегенле,университетге кире туруп ана тилден экзамен бермезча, аллай затла бла кеслерин эрши ,эншге этгенин а ангыламайдыла.

Derya: Огъары Учкулан бусагъаттагъы заманда масс-медия биринчи жерде окъунады.Кино бла хал алыкъынчы аламат болмаз, алай радио ,газет ,журналла да алгъа барыргъа кюрешедиле.

иллада: Derya джазады: бусагъатта да бардыла ана тил дерсге бармагъанны омакъгъа санагъанла, Ана тилинде бир кесек сёлешалгъанларына, тилни иги билгеннге санай болула?!

Derya: иллада алай болур ,биразчыкъ сёлешсек,ангыласакъ жетер дей болурла

mur: Миллетчи пишет: Джамагъат,сизни оюмугъуз бу соруугъа къалай тюрлю сагъышларыгъыз барды?Бир кишинида терслегенлигим иш тюйюлдю.Чот бу болумда бек осалды,кеси арабызда ана тилибизде селешген аздан аз бола барады.Селешген къауумубузда тюзюн айтыргъа бек къарыусуз билебиз тилибизни.Джазгъан а хазна кишида этиб кюрешмейди,джазгъан этилседа бирда кеб халатлабыла джазабыз. Нек болады эке аланла былай?Эсми айырмайбыз,огъесе бу процесс биз сюйсек сюймесекда тохтаусуз боллукъ ишмиди? Бу баруудан барса бизни миллет джокъ болубму кетерик болур огъесе къалай тукъум боллукъ болур? Бек тюз затланы джазаса!!! Миллет кесини тилин унутса ол миллет таркъайб тас болуб кетерикди. Быллай затланы мииллетде хар адамда англаб эсеблерге керекди. Мен анда-мында бизни миллетибизден адамла бир бирлерибла кесибизни тилде селешмейин орус тилде сёлешселе бир бек джаратмайма. Танышларыма айыб этеме. Мени бир танышым бардыда, ол орус джашды. Ол джаш бир бир къарачайлыладанэсе иги биледи бизни тилибизни. Муну айтханым билирге излеген адам, селеширге излеген адам - билгенда этерикди, селешгенда этерикди. (Хух нееседа асры кёб акъыл тёкдюм ) Мени сартым биз хар бирибизда тёгерегибизде адамлагъа (танышлагъа, джуукълагъа) айтыб англатыргъа керекбиз кесибизни тилде селеширча. А эм игиси республикабызда программа (бу сезню къарачайча билмейме ) этерге керекди бизни алимлерибиз, белгили адамларыбыз!!! Джаным, тиним - ана тилим!!!

Миллетчи: Сыйлы джамагъат,ана тилибизге кебюрек эс белюрге керек болгъанын барыбызда ангылайбыз.Алайа не тюрлю амал этерге боллукъ болур экен?Мени бу сагъатда хапарым джокъду,мен юйде джашагъан заманымда тв ыйыкъда бир сагъат кергюзте эди ана тилибизде.(аны да кебюсю "концерт по заявкам").Малкъарда огъуна чот бираз маджал болур эди дейме.Ана тилибизни "популиризировать" этерге керекди.ТВда,кебюкек заман айырыргъа,ана тилибизни айнытыр ючюн,джаш къауумгъа сингдирир ючюн сейир программала болургъа керекди.Ана тилибизде популярный радио болургъа керекди передачаны бардыргъанла ана тилибизде эм ариу,эмда сейир селеше билирча.Эм азы бла бу затланы къураргъа керекди джамагъат мен билиб.

tinibek: Миллетчи Миллетчи джазады: ТВда,кебюкек заман айырыргъа,ана тилибизни айнытыр ючюн,джаш къауумгъа сингдирир ючюн сейир программала болургъа керекди.Ана тилибизде популярный радио болургъа керекди Бу оуомонга мен да къошулайым Керти айтаса джаш тёлю харнени ТВ дан юрениб къалады бу заманда Ана-Ата юйде Анатилни сёлеше турганлыкъга сабийле ТВ ни тили бла сёлешиб къойадыла,бир заман сора къарасанг ана-ата да алача сёлешиб башлайды сора .Аны бла юренчек боладыла къаладыла Алай была анатил таркъайыб барады Анатилден сёлешген ТВ, не да радио болса сабийле анатилни сёлеширге ериширле алайда не кёрселе аны етедиле.

муссаулу: Да бек тюз айтдыгъыз барыгъыз да Аллах разы болсун! Алай а бюгюнлюкде кърал окъуу джаны бла кърал политиканы кёресиз да не эте тургъанын джангы хокумла чыгъарыб, багшха дерслени кебюрек этиб,ана тиллени дерслерини санын а азайтыб барадыла.Бу джангы заман болмаса , къачан кёргенсиз,эки сохта кёзюулетиб бир-биринден ана тилден литературадан китаб алыб окъугъан,не да ксерокопия этиб алгъан.Ол мени башым бла ётгенди да аны ючюн айтама.Ол себебден юйде кесим билгенлени ангылатыргъа кюрешеме ,сыйыгъыз тёппемде болсун сабийлеге.

иллада: муссаулу, хош келигиз!

муссаулу: иллада Сау болугъуз!

Abrek: муссаулу хош бол!

tinibek: Салам муссаулу

муссаулу: tinibek Алейкум Ассалам! tinibek!

муссаулу: tinibekТейри ,ТВ ,радиону юсюнден тюз айтаса,алай а бизни кърал къарын этдирсе да джау этдирлик тюлдю.Мени ол "аш юйден" бир кесек хапарым барды!Керти бир ачхасы болгъан,болушса бир радиоволнаны сатыб алыргъа боллукъ эди.Анга уа кесинг билесе къаллай бир джоюм керекди.

эльчи: "Мои пять копеек"-оруслула айтханлай.Бёрюкъан пишет: Ол затны юсюнде анала бла атала терсдиле эм биринчи, мен ангылагъанга кёре. Тюббе тюз айтаса аны Бёрюкъан! Ненча кере кёреме тюкенде гитче сабийлеге аналары орусча сёлешиб- "Не трогай это!" эмда "Успокойся я сказала,папа купит!" Ол сагъатлай огъуна кёлюм чыгъады аллай "модный дамаладан" ! Бу баруудан барса таза къарачайлыла аздан аз боллукъдула! Не тилин билмесе,не ата-бабалары кимле болгъанларын билмесе- ол къарачайлымыды???Акъырын-акъырын джашларыбызда башха миллетледен къатын алыб,алагъа къачышыб барадыла... Малкъарлылада къабартылагъа къачышыб барадыла деб эштгенме.... К сожалению большинству современной нашей молодёжи понты важнее чем традиции,обычаи,славная история наших предков-алан... Хасаукада урушну юсюнден сорчун джаш адамланы,бойнума ат джюзден бешиси айтса!Бек аз адам биледи оруслуланы бизникиле къалай бузлатханларын,адам баш бла азыракъ болгъанлыкъа! Derya пишет: Тауча сёлеширге уялгъанланы да кёргенме,орусча сёлешсе "крутой",тауча сёлешсе уа колхозник не да нарт деп. Уллугъа кетгенле!!! Ата-бабаларыбыз мал тутуб,нартюх эмда будай ёстюрюб джашаб тургъанла,аны унутубму къойгъанла или им западло это вспоминать!? Атам джарлы алай айта эди аллай затны юсюнден : Кесини тилинден,миллетинден,неда историясындан джийиргенгени - джылан къабугъун артса,ол къабугъундан джийиргенгенча - аллайгъа ушатама дей эди... (если найдёте ошибку-не судите строго,в школе не изучали родной язык , аны ючюн "Къарачай" газетни окъуйма ) Пы Сы. Тау тил - ол къаллай тилди??



полная версия страницы