Форум » Говорим на Карачаево-Балкарском | Алан тилде сёлешебиз » Келигиз, ана тилибизде селешейик! » Ответить

Келигиз, ана тилибизде селешейик!

иллада:

Ответов - 5634, стр: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124 125 126 127 128 129 130 131 132 133 134 135 136 137 138 139 140 141 142 143 144 145 146 147 148 149 150 151 152 153 154 155 156 157 158 159 160 161 162 163 164 165 166 167 168 169 170 171 172 173 174 175 176 177 178 179 180 181 182 183 184 185 186 187 188 All

HIGHLANDER: Abrek джазады: Мен+нге. Сёзню тамыры МЕНди... А н харифсиз джазсанг тамырсыз болады сёз Ол артыкъ Н харифни къошмасанг да, сёзню тамыры джукъгъа кетмейди. Бу сёзню окончаниясы НГЕ нек болады, ГЕ ушайды?!. Сёз ючюн: мен + ге = менге; кёк + ге = кёкге; тюз + ге = тюзге; тау + гъа = таугъа, д.а.к.. Н къайдан чыкъды?!

Abrek: HIGHLANDER Къайдам мен окъугъаннга кере алай джазылады Хотя мен ючкекенде орус класда окъугъанма. Ана тилни окъутмай эдиле анда. Алай боса да бир-бир окъугъанладан эсе игирек джазама

иллада: Миллетчи, хош кел! Эшик аллында, къар юсюнде ким эседа аякъ ызла салыб айланаэди, ол сенме эдинг? Уялмай дженгил келиб къалсанг а?))) Унутмагъанбыз, къоркъма. Бизде "Орман" -деб сёзню джюрютмейбиз не? Къуру "чегет"-дебми айтыргъа керекти?


HIGHLANDER: иллада джазады: Къуру "чегет"-дебми айтыргъа керекти? Хоу. Къартла "агъач" да дейдиле.

Бёрюкъан: HIGHLANDER пишет: Тюзюн айтсам, джаратмайма мен бу артда чыкъгъан сёзлени. Джаш тёлю къартла билген сёзлени унутмай барса игиди, алача сёлешиб. Ансы чот алай барса "анга" дегенни орнуна да "олгъа" деб башларыкъбыз. Мен джаратама меннге/сеннге дегенни! Манга/санга деб сёлешаллыкъ тюлме. HIGHLANDER пишет: Ол тюркча болурму? "Агъач" дей болурмусуз? "Орман" тюрк сёздю. Бизни тилде да барды ол сёз. Аны орнуна хаман "чегет" дейбиз ансы. HIGHLANDER пишет: Бир зат бир ангылатыгъыз, бу экинчи "н" къайдан чыкъгъанды? Газетге, сёзлюкге къарасам, анда да "нг"-сы болгъан сёзлени энтда бир артыкъ "н" бла джазадыла... Бизни уа школда башха тюрлю юрете эдиле. Огъай, экинчи "н" болургъа керекди. "Н"-гъа бошалгъан сёзлеге "нге" ("нъе") аффикс къошулгъаны ючюн. Орфографиябызда алайды. Орфографияны тюрлендирсенг, ол "н" да кетерикди. Манга / санга деген сёзледе сёзню тамыры тюрленнген этгенди эртдеден бери, тюрк тилле флексия джорукъгъа сыйыннган заманда. Андан бери алай барыб турадыла, кеслери тамыр болуб къалгъандыла, тамырлары тюрленнгени ючюн. "Меннге / сеннге" деген сёзле уа, джангы къуралгъанлары ючюн, тамыры орнундады: "мен / сен". Анга къуру аффикс къошулуб къалады. asya, джууаб бермединг. Сизде "чегет" деген сёз джюрюмеймиди сора? HIGHLANDER пишет: Сёз ючюн: мен + ге = менге; кёк + ге = кёкге; тюз + ге = тюзге; тау + гъа = таугъа, д.а.к.. Н къайдан чыкъды?! мен + нге = меннге (меннъе) сен + нге = сеннге (сеннъе) дженг + нге = дженгнге (дженънъе) он + нга = оннга (оннъа) джан + нга = джаннга (джаннъа) Abrek пишет: Къайдам мен окъугъаннга кере алай джазылады Ма, былайда да "окъугъанга" ("окъугъанъа") деб джазарыкъ тюлсе да? Abrek пишет: Хотя мен ючкекенде орус класда окъугъанма. Ана тилни окъутмай эдиле анда. Алай боса да бир-бир окъугъанладан эсе игирек джазама Мен да алайма. Бизни школда - Джёгетей-Аягъы шахарны биринчи школунда (ол сагъатда къарачайлыла бек аз эдик, бусагъатда уа кёбюсю къарачайлыла болуб къалгъандыла) къарачайча окъутхан къой эсенг, сёлеширге да къоймай кюреше эдиле къарачайча. Мен аны ючюн даулашыучу эдим устазла бла. Завучубуз бар эди Нелли Ивановна деб (К-700 эди чам аты ): "Это вам не карачаевская школа, а русская, не смейте говорить на своем языке!", - деб. Мен да аны бла даулашыб аны ючюн. Адам тилине юренирге излесе, къайда болса да юренникди. "Школда мени окъутмагъандыла" деген тюз сылтауду. Тилине юренирге излемеген адам айтады алай, мен ангылагъаннга кёре.

asya: Бёрюкъан Чегет деп хич ешитмегенме мен билип агачлык, орман деп джюрюйдю

Abrek: HIGHLANDER пишет: Хоу. Къартла "агъач" да дейдиле. Агъач деб, типа за дровами пошли деген магъанада айта болурла... Бёрюкъан Бу сагъатда бизни поколенияны къарачайча джазгъанына къарасанг реально бойнунгдан ерге асылырынг келеди. До того отвратительно джазадыла... Бармакълары да къалай бурулады алай джазаргъа?

HIGHLANDER: Бёрюкъан джазады: "Н"-гъа бошалгъан сёзлеге "нге" ("нъе") аффикс къошулгъаны ючюн. Орфографиябызда алайды. Орфографияны тюрлендирсенг, ол "н" да кетерикди. Алай джангы джорукълагъа кёремиди? Огъесе алгъын да алаймы эди? Малкъарлылада алай тюл ушайды. Бёрюкъан джазады: Адам тилине юренирге излесе, къайда болса да юренникди. "Школда мени окъутмагъандыла" деген тюз сылтауду. Тилине юренирге излемеген адам айтады алай, мен ангылагъаннга кёре. Мен школдан эсе, элде бек юрен( )генме тилге. Abrek джазады: Агъач деб, типа за дровами пошли деген магъанада айта болурла... Оугъай, "агъач" деб "чегетге" айталла анда-мунда. Юлгю: "агъач кертме"-"лесная груша". Abrek джазады: Бу сагъатда бизни поколенияны къарачайча джазгъанына къарасанг реально бойнунгдан ерге асылырынг келеди. До того отвратительно джазадыла... Бармакълары да къалай бурулады алай джазаргъа? Сен а къалай джазаса?

HIGHLANDER: Бёрюкъан джазады: Сизде "чегет" деген сёз джюрюмеймиди сора? Бизде уа чегет деген къайдан чыкъды экен? Малкъарда чегет деб кюн тийген джанына айтадыла, мен билиб. Ол кудух "бизни сёзюбюздю" деб кюреше ушай эди, алай болурму кертиси да?

иллада: Abrek пишет: Бу сагъатда бизни поколенияны къарачайча джазгъанына къарасанг реально бойнунгдан ерге асылырынг келеди. До того отвратительно джазадыла... Бармакълары да къалай бурулады алай джазаргъа? Билмесенг, бармакъларынгы игидта буруб джазаса, аны ючюн къиналгъан затта этмей. Подсматривать этерча сёзле табмасанг

Бёрюкъан: asya пишет: Чегет деп хич ешитмегенме мен билип агачлык, орман деп джюрюйдю Сейирди бек алай болгъаны Биз къуру "чегет" дейбиз. Abrek пишет: Бу сагъатда бизни поколенияны къарачайча джазгъанына къарасанг реально бойнунгдан ерге асылырынг келеди. До того отвратительно джазадыла... Бармакълары да къалай бурулады алай джазаргъа? Бусагъатда тёлю бираз маджалыракъды ата-аналарында эсе, деб турама, тейри. HIGHLANDER пишет: Алай джангы джорукълагъа кёремиди? Огъесе алгъын да алаймы эди? Малкъарлылада алай тюл ушайды. Билмейме, малкъарлылада да алай болур. Джангыз алада бизнича меннге-сеннге демейдиле, ала манга-санга дейдиле. HIGHLANDER пишет: Оугъай, "агъач" деб "чегетге" айталла анда-мунда. Юлгю: "агъач кертме"-"лесная груша". Агъач кертме, агъач алма, агъач киши дегенча сёзледе джюрюйдю джангыз "лес" деген магъанада. Ансы керти магъанасы уа "древесина" дегенди.

Къарча: HIGHLANDER пишет: Малкъарда чегет деб кюн тийген джанына айтадыла, мен билиб. Бизде да джюрюйдю ол сёз- "чегет баур", тегейде да барды "цагат"(север, северный) деб. Кюн тийген джанына "кюн бет" дейбиз, северный джанына-кюн аз тийген джанына "чегет баур" дейбиз. Чегет баурда кюн аз тиеди да мылы (суу) кёбюрек болады, аллай джерде терек, агъач да битерге, ёсерге ёч болады. Бусагъатда орусча "лес"ге "чегет" дейбиз кёбюсюне, "агъач" дегенибизда болады, "орман" унутулуб бошаргъа джетгенди.

Бёрюкъан: Къарча пишет: Бизде да джюрюйдю ол сёз- "чегет баур", тегейде да барды "цагат"(север, северный) деб. Кюн тийген джанына "кюн бет" дейбиз, северный джанына-кюн аз тийген джанына "чегет баур" дейбиз. Чегет баурда кюн аз тиеди да мылы (суу) кёбюрек болады, аллай джерде терек, агъач да битерге, ёсерге ёч болады. Бусагъатда орусча "лес"ге "чегет" дейбиз кёбюсюне, "агъач" дегенибизда болады, "орман" унутулуб бошаргъа джетгенди. "Чегет" деген сёзню бизге тегей тилден киргеннге санайдыла. Иран этимологиясы бек къарыусузду ол сёзню. Тюрк этимологиясы да джокъду. Кёбюрек материалым болса тилледен, аны бла кюрешиб кёрюрме. Чегет а керти "активный" сёздю, тейри. Алай таб а келишмегеннге санайме чегет сёзню "лес" деген сёз "север" деген магъанадан къуралгъанын. Бизде, Къарачайда, чегет къуру шимал (север) джанында ёсюб къалмайды. Не да, шимал джанында къыбыла джанындан иги ёседи деб айтхан да къыйынды, мени сартын.

Бёрюкъан: Индирка! Ауругъанмы этгенсе? Кесеклеми тийгендиле? Сау болургъа кюреш! Аурума! Терафлюдан ичемисе? Иги джарагъан затды! Саппа-саучукъ болургъа кюреш!

иллада: Къарча пишет: "орман" унутулуб бошаргъа джетгенди. Сизни айтханыгъызгъа кёре, бизни тилибизде "орман" сёзню джюрюткенмиле? Джазучыланы китабларында ол сёзню окъургъа болады Инсан (тюз джазалдыммы билмеймейме) Бюсюреу -бу эки сёзню магъанасын къалай англаргъа боллукъту? "Ийнар" -деб стихотворениягъамы айтылады?

иллада: Бёрюкъан Сау бол!

Abrek: Инсан - человек. Бюсюреу - благодарность

Бёрюкъан: иллада пишет: Сизни айтханыгъызгъа кёре, бизни тилибизде "орман" сёзню джюрюткенмиле? Къачан эсе да джюрютгендиле ол сёзню да. Алай а бусагъатда кёбюсюне унутулгъанды ол сёз. иллада пишет: Инсан (тюз джазалдыммы билмеймейме) Бюсюреу -бу эки сёзню магъанасын къалай англаргъа боллукъту? Экисин да тюз джазгъанса! магъаналары Абрек джазгъанчады: "инсан" - человек, персона (араб тилден кирген сёздю). "Бюсюреу" а - благодарность. "Бюсюреу этерге" деб "благодарить" дегеннге айтабыз. Малкъарлыла кёбюсюне "сыпас" дерге ёчдюле "благодарностьха". Бюсюреу - кесибизни исконный сёзюбюздю. иллада пишет: "Ийнар" -деб стихотворениягъамы айтылады? Огъай, стихотворениягъа "назму" деб айтылады. "Ийнар" а "любовная (лирическая) песня" деген магъананы джюрютеди. Лирикасы да былай кесек чам бла, оюн бла къатышды. Мени къарт атам хариб (атамы атасы) бек къарт болгъанында (90 джылында ауушхан эди) кесича зикир эте келиб, бир тынгыласанг ийнаргъа буруб кетер эди зикирни. Хаман кюле эдик аны эшитсек. Ийнарланы джашла къызлагъа этиб тургъандыла къачан эсе да. Серенадаланы джырлагъанча джырламасала да, оюн бла къатышдыра, сюймекликлерин билдириб тургъандыла ийнарла бла.

Al'bina: Бёрюкъан пишет: Серенадаланы джырлагъанча джырламасала да, оюн бла къатышдыра, сюймекликлерин билдириб тургъандыла ийнарла бла. Оооо, къайда къалгъанла ол заманла

всезнайка: Бёрюкъан Бёрюкъан пишет: "сыпас" дерге ёчдюле "благодарностьха". Бюсюреу - кесибизни исконный сёзюбюздю. сыпас демеиле -"ыспас" кечериксиз. алай а халат керсем. тюзетмей болалмаима

Бёрюкъан: всезнайка пишет: сыпас демеиле -"ыспас" кечериксиз. алай а халат керсем. тюзетмей болалмаима Айхай да, эгечим, Аллах бла разы эдим халатларымы тюзетсенг, тюз джазгъанларымы тюзетмей! Сен эшитген "ыспас" эсе, мен эшитген "сыпасды". Мен да миллет ичинде айланнганлай турама. Тилден да бираз хапарым барды деб келеди кёлюме, не эсе да! П.С. Бу "ыспасха" сейирсиниб, сёзлюкге да къарадым, анда да "сыпас" деб турады. "Ыспас" деген форманы анда да кёрмедим. Сёзлюкде джазылгъан тюздю, деб айтыргъа кюрешмейме, алай а, аны джарашдыргъан да мен эшитгенни эшитгенди "ыспас" деб а эшитмегенди. "Эльбрусоидде" да хар кимни халатларын тюзетиб турамыса экен? Огъесе, къуру мени "халатларымы" тюзетиринг келибми турады, эгечим?

всезнайка: Бёрюкъан Бёрюкъан пишет: Айхай да, эгечим, Аллах бла разы эдим халатларымы тюзетсенг, тюз джазгъанларымы тюзетмей! Сен эшитген "ыспас" эсе, мен эшитген "сыпасды". Мен да миллет ичинде айланнганлай турама. Тилден да бираз хапарым барды деб келеди кёлюме, не эсе да! да мен эшитген алай эди.Джанынга тиидим эсе-кечериксе.Бёрюкъан пишет: "Эльбрусоидде" да хар кимни халатларын тюзетиб турамыса экен? Огъесе, къуру мени "халатларымы" тюзетиринг келибми турады, эгечим Эльбрусоидге у нек джетдинг.мадарым болса тюзетеме

Abrek: Бёрюкъан пишет: П.С. Бу "ыспасха" сейирсиниб, сёзлюкге да къарадым, анда да "сыпас" деб турады. "Ыспас" деген форманы анда да кёрмедим Ол кёк сёзлюкде "Къарачай-Малкъар-Орус сёзлюк" дегенде, сен айтханча сыпас деб турады... Алай боса да Джуртубаевни Ёзден адетлеринде ыспас деб турады... http://karachays.narod.ru/culture/ea/IX.html#ЫСПАС%20-%20БЛАГОДАРНОСТЬ Мен кесим ол сёзню чырт эштмегенме. Так что экигиз да тюзсюз

всезнайка: уссаб сусаб дегенча болур муну чоту да

иллада: Al'bina Кимчик келгенди бизге?! Хош кел! Энди хаманда келе тур бери, ана тилибизде сёлешиб турурча Мыннан алгъа сеннге хаманда сейирсиниб тура эдим: "Нек сёлешмейди кесибизни тилде, огъесе иги билмеймиди?"- деб. Артта сёлешкенинги кёргенимде, сорургъа уялыб тургъан эдим кёлюнге тимейин деб) Оооо, къайда къалгъанла ол заманла Не, серенадала эшитирингми келгенди? Ансы, къызлагъа бусагъатта да джырла джаза шойла

иллада: Бёрюкъан Сау бол! Иги англаттынг всезнайка Китаблада тюз джазылмаймыды сора? Аланы орфографиясына киши къарамаймыды да? Быллай затланы уже кёб кере кёре турама Мадина, бек ариу назму джазгъансыз Сена экигиз, джараттым Эндта, аллай ариу назмула биле эсегиз джаза туругъуз, эринмесегиз

Al'bina: иллада пишет: сорургъа уялыб тургъан эдим кёлюнге тимейин деб билирге излегенинги соруб къоярыкъса, ачыкъ айталмасамда, энчи айтырыкъма иллада пишет: Не, серенадала эшитирингми келгенди? хоооооо...............къарнашымы тоюнда бир къыздженгерни онгун алгъан эдим ийнарла джырлата...ол джырламаздан, мен къоймаздан

иллада: Al'bina пишет: къыздженгерни онгун алгъан эдим Былайчыгъын англат иги къыз Кесинг айттынгда, соруб турургъа боллукъса деб энди сора турама

Al'bina: иллада къыздженгер менден джырламай башын алалмагъан эди. Амалсыз болгъан эди. "онгун алгъан" дегенни орусча "вынудить" деб айтылады.

asya: иллада Küygen küygen küy tayak Süygenime tiy tayak Süygenime tiymeseng Otga tüşde küy tayak. Kögde uçgan kögürçün Köğnü aylanıp kelginçin Cürek avruv bilmeyedim Seni körüp süygüncün. Kolumdagı har iynem Bügülmeydi sınmaydı Seni körgenli beri Sabiy cüreğim tınmaydı. Kekelimi tarayma Terezeden garayma Süygening kelet desele Çabıb eşikten karayma. Bir, eki, üç, tört, beş Barda buznu sen teş Teşmeyme deyseng a ketebiz Sensiz oyun etebiz. Alma terek alaşa Men gagayım sen aşa Men düniyadan keteyim Meni ornuma sen caşa. Cabıp bardım üyçüge Eteğim tagıldı çüyçügge Allah aytsa barırma Kesim kibi birçigge. Ма санга аруу кызджык ийнарла



полная версия страницы