|



: , , , Ѹ ,- . , , ,- . , , , ,- . , , . ,- . , , ,- . , , ,- . , , ,- . , ʸ , ,- . 1908 ̸

- 156, : 1 2 3 4 5 6 All

: , , , , , Ѹ , , , , , , . , , , : Ҹ! , - , , , , , , , , , , . , ! , , ! , ! / /

: , - . , , . , , , , , . , . - , .

HAS: ( ) ! -! , , , : , , ( !) ,.. !.. - ! , , , , Ѹ, ! - ?! ! ! , ( ) , Ѹ !. - ! , , ʸ - ! - ! - , ! , - ! , - , , - , , . - - , !.. - ! . Ҹ , ,.. ʸ - ! - , , , , ?! , , , - : , - ! ! , ! . , - !


: ( ) , , , , , . , , , , , . , , -, , , , . , , . , , - . , , " ?" - , , - . , , - Ҹ , , , . : , , , , . , . , , , , . : - , , , , . , . , , . , . , , , . , , . - , : " , , , ". , : , , , , . : " ", - . , , , . , , , , . , . , . ʸ, , , . , . , . , ʸ, . , , , .

: , . , , , , , , , , . . Ѹ, , , , , , , . , Ѹ . , , , , , , , : , , . , , , . , , , , ʸ , - . 2002 , ( ) , ... ... . , , - . , , , , , . , , , , . ! , . , , , ! ... . ... -, . , , , , , . , . !? , ... ?! ( !?), , ... . , ... ... , , . , . . : " , ", - . , . " ..." , . , , . , , , ? , . -, - , , ( ), , , , . - , - , , . , ... , , . - , , !? !? , ?! !? , ?! , !? , !? ?! , , ! ! , !? , , ?! - ! , , , ! 1998

: , , , , , , , ... - ... - . , . ? ? , ? , ? , , ? , ! , ! , , . , , , . , - , - : " , "- . . , ... , , , . - , - ! , , , , 2000

: , "" ... , . : ?

Abrek: . , . ?

: Abrek : ? . .

Abrek: . ,

: ! , , , . , , , - , . , , , , . , , , , . , , , , , , . , , , , . , , Ҹ , , , . , , , , , , , . , , , . , , , ', , . , , , , . , , , . , , , . , , , . , , , . , , , . , , , . , , , . , , , , . , , , . Ҹ , , , . , , , .

: 44- ... ( ) . , : - , , , . , - , , , ! , . . , : ! , . , . , - , . ! : , . , , - . , , - . : , , : , , , ! , . , , , ? , , , , , . , , , , , . , , , . , : , , . , , - , ! - , . , . - , , ! 1944

: , . . , , . , , , , . , , . , , . , , . . , ? , , , . , , ? - . ? , , .

: ʸ MİÑGİ TAWUBUZ BİZGE CİLÂY QALDI Tañgnı töben canı az belgi berirge Tögerekni askerle aldıla. Atala, qarnaşla - barı da uruşda, Bizge ne qıyınlıq saldıla! *** Tawuq qıçırıgı, sabiy cilâganı Cürek cawuñgu aşay turalla. Oy, qart kişileni, tişirıwlanı Uşkok qalaq bla uralla. *** Qıynalıp işlegen bizni collarıbız Qaldıla buqulap, çars etip. Carlı Qaraçaynı qoratıp baralla, Bu Kafkaz tawladan tas etip. *** Bizni curtubuzdan sibirip baralla, Studebekerle küçlü duwulday. Ay, carlı Kafkazım, sen qalıp ketgense, Narat terekleriñg şuwulday. *** Qoylanı sürgença, bu biz carlılanı, Quwup, vagonlaga cıyalla. Bıllay qıyınlıqnı körüp, kötüralmay, Ay da, kün da birden cilâyla. *** Oy, Miñgi Tawubuz bizge cilây qaldı, Ol aq saqalın da suw etip. Mından nek qoratıp baradıla bizni, Günahıbız bolmay, quw etip? *** Qaraçay Qobanı qaralıp cilâydı: Meni Qaraçayım ketdi, - dep. Ol ızıbızdan bir mugur bolup qaldı: Ne ullu qıyınlıq cetdi! - dep. *** Bu qıyınlıqlanı kötürüp turalmay, Bügülüp, cilâyla terekle. Hucu qaldıla da, baytamal boldula Qaraçayda qolan iynekle. *** Sırtlada, qollada uluy aylanalla Ullu Qaraçaynı itleri. Qaysı milletlege aş-azıq boldula Qıynalıp macargan mülkleri? *** Biz ketgenli qurup qalgandıla, deydi, Qara suwla, cerge cutula. Sau Şimal Kafkazga çaçıldıla, deydi, Qaraçaydan qalgan cılqıla. *** Bizni üyleribiz qalıp ketgendile, Eşikle artlarından tartılıp. Carlı Qaraçayım eki teñg bolgandı, Aşsız-suwsuz cerge atılıp.

: QARA KÜN İtle buşuwlu uluyla, canım, Kiştikle - açı maqıra, Eşikle qatı qagıladıla, Üydegileni çaqıra. *** Uşkok qalaqla tiyelle, canım, Terk açılmagan eşikge. Anası üsüne qaplandı, deydi, Sabiy seskenñgen beşikge. *** Tañg ertten, canım, ne bolup qaldı, Bilmey turganlay Malqarga? Qıyama künü cetdimi, deydi, Bu mart ayında har targa? *** Tawlaga qaçıp baralla, canım, İzgiltin bolgan a qoyla. Endi etillik bolurmu, deyse, Malqarda algınça toyla? *** Har üyge kirip, oquyla, canım, Qıralnı qatı buyrugun, Malqar halqnı wa bılaydan, deydi, Qayrı ese da qururun. *** Qıyama künñge uşaydı, canım, Tögerek - sıyıt, hadaga. Birça Allahha biz tayanayıq, Madar coqdu da qadarga. *** Tıgırıqlanı kişnep baradı Bılaydan qaçhan tor atıñg. Har üy sayın a bölgendi, deydi, Stalin üç da soldatın 1 . *** Aş, hapçuk zat da alalmaydıla Qarıwsuz qartla, sabiyle. Caşla askerde qaldıla ansı, Cetmez edile bu künle. *** Şkol 2 allında saqlaydı, canım, Bizni eltirik maşina. Andan a qarap, sarnaydı ana, Qara qan cawup başına. *** Malla taralıp müñgüreydile: Kimge qoyasız bizni? - dep. Ay, qıyınlı halq, sañga bolmazmı Ullu Allahdan bir sebep? *** Biz curtubuznu qoyup barabız, Kimle qararla tawlaga? Umutubuznu üzüp ketmeybiz, Allah cetdirir cawlaga. *** Ogurlu qartla maşinaladan Cilâp qarayla da artha, Qaytmazlıqların seze bolurla Candan bagalı bu curtha. *** Cilâw, hadaga, qıçırıq, - urup, Bizni talagan suwmudu? Barı da birge qoşulup, burup, - Cahanim degen bumudu?! *** Çıgıp barabız biz Malqar tardan, Ala barırmek aq qardan? Sekirip ketsek edi wa cardan. Ne hayır bolur biz bardan? *** Qart, maşinadan sekirip tüşüp, Cerni quçaqlap, cilâdı, Ol, tobuqlanıp, ol, duwa tutup, Allında taşnı sıladı. *** Oy, saw qalıgız, siz tawlu elle, Qaragan közge asıwla. Oy, saw qalıgız, kiyikli cerle, Siz, biyik tawla, terk suwla! *** Oy, tuwgan cerim, ogurlu curtum, Sen saw qal, canım, salamat! Qorqma, biz qaytıp kelirbiz artha, Allahha bol sen amanat!.. *** Saw qalganıbız qaytırbız artha, Allahdan bir buyruq bolsa, Halqlaga teyri eşik açılıp, Etgen tilekleri tolsa!..

: BİZNİ ÜYLERİBİZ QALDILA, EŞİKLERİ KEÑÑGE AÇILIP Oy, anam carlı, ne aman quruydu Taw elibizde üyübüz. Segizinçi martda muthuz çıqgandı Carıq tiyiwçü künübüz. *** Carıq dunyaga muthuz kün çıgıp, Bügün qarañgı etgendi. Alga, Qaraçay, seni köçürüp, Keziw bizge cetgendi. *** Maşinala bir köp keledile, Taw awuzlaga çaçılıp. Üyleribiz a qalıp qalalla, Eşikle keññge açılıp. *** Adam atlatmay, alay qoydula, Tögeregibiz tıyılıp. Biz hariple ma alay qalganbız, Borbaylarıbız qıyılıp. *** Satlıq mallanı quygança bizni Maşinalaga quydula. Keltire kelip, Nalçik şaharda Vagonlaga terk cıydıla. *** Közümü üsünden ketmeydi, anam, Allıbız tawnu biyigi. Quw özenlede qalay caşasın Kafkaz tawlanı kiyigi? *** Qalay nasıplı canlalla, anam, Kafkaz tawlada turluqla. Bizge küygenden cerge kirelle Bu cerleden çıqgan kırdıkla. *** Bu qıyınlıqnı bizley körgenle Köp buşuw-buşman etdile. Biz haripleni Orta Aziyaga Saban urluqlay sepdile. *** Carıq betibiz bir saz bolgandı, Coqdu algınñgı nürübüz. Kişi cerinde qırılıp ketdi Bizni ekiden biribiz. *** Qıynalgan üçün öllük tüyülbüz, Uwahtı cetip ölmesek. Endi Kafkaznı körlük bolmabız, Tansıq tüşlede körmesek. *** Bu qıyınlıqnı bizge sınathan Biz sınagannı sınasın! Biznikileça, qarıwsuzları Qırılıp, añga cilâsın! *** Oy, bizni coygan, ol kim ese da, Biz qabılganlay qabılsın! Etgen hatası başına cetip, Halq cawu bolup tabılsın!

: BİR BİRGE QARAP, CİLÂYBIZ İñgirlikde, aşhamdan sora Bizni maşinalaga cıyalla. Tögeregibizni askerle tutup, Bizni vagonlaga quyalla. *** Allahha tuwra, bitew halq bilip, Ne ullu qıyınlıq sınaybız. Poyezdni 1 colu uzundu deyle, Biz bir birge qarap, cilâybız. *** Poyezdni colu uzundu deyle, Poyezdge col terk cırıldı. Malqarnı eki etip, aslam cartısı Sır-Daryada qırıldı. *** Qaraçay bla carlı Malqar Qalay ullu qıyınlıq kördüle. Kafkazda qalgan mülkügüz üçün dep, Üçüşer toqlu berdile. *** Beriya dep birew bar edi da, Bizge biçerin biçgendi. Bizni ariw Kafkaznı, Malqarnı, Qan gubuça, qanın içgendi.

: TAWLULUQ ATNI COYMAYIQ Bir bölek iynar men da aytayım, Allım aylanıp taşlaga. Endigi caşaw tınçlıq bergendi Oy, bizni tawlu caşlaga. *** Tawuşum carıq çıqmaydı, alan, Bılay tılpıwum tıyılgan. Bizge qallay bir ahşılıqdı bu, Bügün biz birge cıyılgan. *** Tawluluq at aytıla kelgendi, Tawluluq atnı coymayıq. Bir biribizni köp küsegenbiz, Anı unutup qoymayıq. *** Bizge qayırılgan bir can bolup, Anı çaynamay cutmasaq, Halqıbız sıylı qalay bolluqdu, Bir biribizni tutmasaq? *** Köp ahşılıqga tüberbiz entda, Awuzdan aytıp qoymazça. Cayıla ketib'a, cıyılganbız, Bir birni körüp toymazça. ***

: , : , - : : "!"- , "!"- ; , . . , . Ҹ , . ʸ . ; Ѹ , , Ѹ . .

: , . ? ? , . , , , , . , . , . , , ! , . , . , . , , , . , . , , , , , . , , - . , , . , ! , , . , , . , , , . , , , , , , , , , , . , . , . *** , . . , . , . , ! , . - , . , . , ʸ . , , . , , , . , . , . ! ! ! , !

: , ! - , , ? -, ? , . , .

: , . -, . , , . , . , . , . , . , , - . , . . ʸ , . , . , . , - - .

: , , ? .

: ... . , , , . .

Abrek: ? ?

: Abrek : ? ? , . , , .. . ʸ "" . , . -, -. - . . , , . . , . , . . , ! .

: ?! - , !.. - , ! - !!! - ! - , , ... - - ! - ... ?! - , - , , !..

HAS: !

: , , , , , , ! - , , , ! , , Ѹ , . , , , . , , ʸ , , , , , , ! , . , , , . , . . , . , . , - , , , , , , . , , , , , , .

: , , , - . , , ? , - ! , . , - ! - ! , , , , , , . , . , , , , , - , ! , - . , ? , , , , - . . ʸ, , . , , - , , - , , . , , , . , . , - , . , - , .